Ομιλία στο Αυστραλιανό Ιατρικό Συνέδριο Βελονισμού – 4/5 Νοεμβρίου 2017
Ο Οκτώβριος παραδοσιακά είναι μήνας αφιερωμένος στη πρόληψη του καρκίνου του μαστού, αν και θα ήταν προτιμότερο να μας απασχολεί η πρόληψη κάθε μήνα, μιας και όπως έχει αποδειχθεί σώζει ζωές! Ένα πολύ σημαντικό κομμάτι αφορά στη θεραπεία του καρκίνου στην οποία βρίσκει εφαρμογή και ο βελονισμός με την ολιστική του δράση.
Η χρήση του βελονισμού εδώ και πολλές δεκαετίες είναι γνωστή για την βελτίωση της ποιότητας της ζωής και της φαρμακευτικής αγωγής του ογκολογικού ασθενούς.
Σε πρόσφατο διεθνές συνέδριο επιστήμονες από τη Νέα Υόρκη, τη Γαλλία, την Ελλάδα και την Ιταλία ανέπτυξαν τα οφέλη που έχουν οι διάφορες εφαρμογές του βελονισμού στον Ογκολογικό ασθενή.
Ο βελονισμός, μεταξύ άλλων, αναστέλλει τους εμετούς καθώς και τις στομαχικές διαταραχές που προέρχονται από τις παρενέργειες της χημειοθεραπείας. Επίσης, βελτιώνει αισθητά την αϋπνία του ογκολογικού ασθενούς. Παράλληλα βοηθάει σε όλα τα συνοδά προβλήματα που δημιουργούνται σε διάφορα σημεία του σώματος, όπως οι διαταραχές του εντέρου, οι αλλεργίες στα φάρμακα κ.α. Άλλη μία δράση του είναι η βελτίωση της συναισθηματικής κατάστασης του ασθενούς. Επεμβαίνοντας στο κεντρικό νευρικό σύστημα βελτιώνει το άγχος και την διάθεση του ανθρώπου.
Αρκετά χρόνια τώρα έχει δημιουργηθεί ο μη κερδοσκοπικός, πολυεπιστημονικός οργανισμός (SIO) Society for Integrative Oncology, έχει επισημάνει τις ωφέλειες του βελονισμού σε αυτές τις περιπτώσεις, ως συμπληρωματική θεραπεία για καρκινοπαθείς.
Άλλωστε σκοπός του οργανισμού είναι να προωθήσει μια ολοκληρωμένη υγειονομική περίθαλψη βασισμένη σε τεκμήρια για τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων που πάσχουν από καρκίνο.
Σε πολλές κλινικές παγκοσμίως ο βελονισμός εφαρμόζεται στις ογκολογικές νοσοκομειακές θεραπείες.
Στο International Conference ALMA AGOM “ACUPUNCTURE AND INTEGRATED MEDICINE IN ONCOLOGY”, που πραγματοποιήθηκε 23 & 24 Σεπτεμβρίου στην Ιταλία, ανάμεσα στους διεθνείς προσκεκλημένους και ομιλητές, συμμετείχε από τη χώρα μας η Dr Κωνσταντίνα Θεοδωράτου – Γενική Ιατρός ΜD, MSc Βελονισμού, Med. Psych, Πρόεδρος της Παγκόσμιας Εταιρίας Ιατρών Βελονισμού (ICMART) & Πρόεδρος του Επιστημονικού Συλλόγου Ιατρών Βελονισμού Ελλάδας (SAMAG).
Ημικρανία, αλλεργία, ακμή, δυσμηνόρροια, αυπνία, μυικοί πόνοι και άλλα λειτουργικά καθημερινά προβλήματα για τα οποία δεν υπάρχει κάποια παθολογική αιτία. Είναι δυσλειτουργίες ή ευαισθησίες του οργανισμού χωρίς παθολογικά ευρήματα από τις κλινικές εξετάσεις. Τα αντιμετωπίζουμε με απλές φαρμακευτικές θεραπείες που όμως σταματούν το σύμπτωμα μόνο.
Υπάρχει κάποια άλλη πρόταση; Ο βελονισμός γνωρίζουμε ότι έχει ένδειξη σε αυτά τα προβλήματα και σίγουρα κάποιος γνωστός μας έχει να διηγηθεί κάποα εμπειρία του.
Ναι λοιπόν ο βελονισμός μπορεί και θεραπεύσει μεγάλο αριθμό αυτών των προβλημάτων εδώ και εκαντοντάδες χρόνια. Γνωρίζουμε ότι αυτά τα προβλήματα δημιουργούνται όταν υπάρχει κακός συντονισμός μεταξύ των βασικών συστημάτων του οργανισμού: του νευρικού, ανοσολογικού και ενδοκρινικού. Το αίτιο δεν είναι γνωστό, μπορεί η αρχή να γίνει από κάποια άλλη αιτία, ένα στρες του οργανισμού πχ μία ασθένεια ή μία μεγάλη στεναχώρια και να παραμείνει μόνο το συγκεκριμένο σύμπτωμα. Άλλες φορές μπορεί απλά ένας οργανισμός να είναι γεννημένος με αυτήν την ευαισθησία, να είναι χαρακτηριστικό του οργανισμού.
Ο βελονισμός δρα ακριβώς σε αυτό το επίπεδο. Σύμφωνα με τα ευρήματα τις σύγχρονης ιατρικής έρευνας αποδείχθηκε ότι ο βελονισμός είναι ένα ερέθισμα που δρα στο κενρικό νευρικό σύστημα και ρυθμίζει την λειτουργία του. Σε υπερλειτουργίες προκαλεί καταστολή και σε υπόλειτουργίες υπερδιέγερση.
Η ρυθμιστική αυτή δράση του βελονισμού έχει σαν αποτέλεσμα στην αρχή να καταστείλει το σύμπτωμα και στη συνέχεια να βελτιώσει το συντονισμό των συστημάτων του οργανισμού και να το σταθεροποιήσει. Έτσι βλέπουμε ότι χρόνιες ημικρανίες, αλλεργίες, διαταραχές της περιόδου σε γυναίκες, αδιάγνωστη υπογονιμότητα, πόνοι αγνώστου αιτιολογίας, όλα αυτά βελτιώνονται και ένα μεγάλο ποσοστό θεραπεύεται πλήρως με το βελονισμό.
Οι θεραπείες στην αρχή είναι εντατικές, περίπου 10-15 εφαρμογές και μετα απλά συντηριτικές, περίπου μία το μήνα για κάποιο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Όσα «συμπτώματα» δεν βρίσκουμε με τις εξετάσεις αλλά μας προκαλούν προβλήματα πρέπει να τα θεραπεύουμε. Ο βελονισμός είναι μία ιατρική μέθοδος που αναστρέφει αυτά τα συμπτώματα με διπλό όφελος: απαλλάσει τον άνθρωπο από αυτό, αλλά το σπουδαιότερο, δεν επιτρέπει την εξέλιξη της διαταραχής σε πραγματική ασθένεια.
Ο βελονισμός είναι μία θεραπευτική μέθοδος. Έχει μια ιστορική παράδοση περίπου 3000 ετών. Είναι μία ιστική διέγερση στη περιφέρεια μέσω της βελόνας που ακολουθεί τους νόμους μετάδοσης της νευροφυσιολογίας στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Προκαλεί δύο διαφορετικές αντιδράσεις:
Η είσοδος της βελόνας στο δέρμα προκαλεί την παραγωγή ρεύματος μικρής έντασης (10μΑ) το οποίο διεγείρει την κυτταρική μεμβράνη, προκαλώντας μεταβολές στην ενδοκυττάρια και εξωκυττάρια συγκέντρωση των ιόντων νατρίου και καλίου, με τελικό αποτέλεσμα την διέγερση των αισθητικών υποδοχέων και των νευρικών απολήξεων της περιοχής. Ταυτόχρονα, η είσοδος της βελόνας στο δέρμα, εξαιτίας του ελάχιστου τραυματισμού που προκαλεί, οδηγεί στη δημιουργία μικρής φλεγμονώδους αντίδρασης και αγγειοδιαστολή που εκτείνεται σε απόσταση 1-3 εκατοστά από το σημείο εισόδου και διαρκεί 24-72 ώρες (νευρογενής φλεγμονή). Στη αντίδραση αυτή συμμετέχουν ενδογενείς ουσίες όπως η σεροτονίνη, η βραδυκινίνη, η ουσία P, η ισταμίνη, οι προσταγλανδίνες καθώς και άλλα ιόντα, οξέα και νευροπεπτίδια. Οι μηχανισμοί αυτοί προκαλούν ένα συνεχές περιφερικό αισθητικό ερέθισμα, που είναι ικανό να ενεργοποιήσει ενδογενείς μηχανισμούς αναλγησίας και ομοιόστασης.
Α. Περιοχική αντίδραση.Η είσοδος της βελόνας βελονισμού στο δέρμα προκαλεί τον ερεθισμό ενός αισθητικού υποδοχέα. Το ερέθισμα αυτό μεταφέρεται στο νωτιαίο μυελό και από εκεί παράγεται μια απαντητική αντίδραση σε μεγαλύτερη έκταση. Σύμφωνα με τη νευροφυσιολογία γνωρίζουμε την παρουσία διάφορων αντανακλαστικών τόξων που εμπλέκονται στη δράση του βελονιστικού αποτελέσματος αλλά και στην επιλογή των σημείων βελονισμού. Τα σπουδαιότερα από αυτά είναι:
Γνωρίζουμε ότι το δέρμα, οι μύες, τα οστά, τα αγγεία και τα σπλάγχνα ελέγχονται από σαφώς καθορισμένα τμήματα του νωτιαίου μυελού (νευροτόμια). Η είσοδος της βελόνας σε μια δερματική περιοχή προκαλεί λειτουργικές αντανακλαστικές μεταβολές στους μύες, στα αγγεία και στα σπλάγχνα που δέχονται αισθητική και κινητική νεύρωση από το ίδιο νευροτόμιο.
Το σπλαγχνο-δερματικό αντανακλαστικό: Σύμφωνα με αυτό, όταν ένα σπλάγχνο νοσεί, ο πόνος προβάλλεται σε δερματική περιοχή, η οποία έχει κοινή νεύρωση από το ίδιο νευροτόμιο του νωτιαίου μυελού που νευρώνει και το πάσχον όργανο. Η δερματική αυτή περιοχή είναι γνωστή και συγκεκριμένη.
Δερματο-μυϊκό αντανακλαστικό: Ανάλογο με το προηγούμενο αντανακλαστικό κατά το οποίο η αισθητική διέγερση μιας δερματικής περιοχής έχει σαν αποτέλεσμα την αγωγή του ερεθίσματος στο νωτιαίο μυελό και την αντανακλαστική πρόκληση μυοχάλασης και βελτίωσης της αιματικής ροής σε συγκεκριμένες μυϊκές ομάδες.
Β. Κεντρική αντίδραση: Η πρώτη επιστημονικά τεκμηριωμένη απόδειξη της αναλγητικής δράσης του βελονισμού προήλθε με την ανακάλυψη των ενδορφινών και την κατάδειξη ιδιαίτερα αυξημένων επιπέδων μετά την είσοδο των βελονών. Οι ενδορφίνες ανήκουν στην οικογένεια των ενδογενών οπιοειδών πεπτιδίων και έχουν ισχυρή παυσίπονη και καταπραϋντική δράση. Παράγονται στον εγκέφαλο, το νωτιαίο μυελό και σε άλλα μέρη του σώματος, σαν απάντηση του οργανισμού σε επώδυνα ή αγχογόνα ερεθίσματα. Εκτός όμως από τα ενδογενή οπιοειδή πεπτίδια, σημαντικό ρόλο στην αναλγητική δράση του βελονισμού παίζουν και οι νευροδιαβιβαστές, που παράγονται σαν απάντηση του οργανισμού στο δερματικό ερεθισμό μετά την είσοδο της βελόνας με κυριότερους εκπροσώπους τη σεροτονίνη, την νορεπινεφρίνη και το GABA. Πολλά σύγχρονα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην θεραπεία του χρόνιου πόνου, όπως οι αναστολείς της σεροτονινεργικής επαναπρόσληψης (SSRI) δρουν με μηχανισμό ανάλογο του βελονισμού. Εκτός όμως από τις αναλγητικές ενδογενείς ουσίες που εκκρίνονται με το βελονισμό, έχει διαπιστωθεί η αύξηση των επιπέδων και άλλων ουσιών που συμμετέχουν έμμεσα στο θεραπευτικό αποτέλεσμα όπως κορτιζόλης, ACTHκαι προσταγλανδινών.
Τις τελευταίες δύο δεκαετίας μέσω της εφαρμογής των σύγχρονων απεικονιστικών μεθόδων και κυρίως της fMRIέχουν καταγραφεί οι δράσεις του βελονισμού σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου, αλλαγή στην ενεργοποίησή τους και στη μεταξύ τους σύνδεση. Η εύρενα σήμερα ακολουθεί τους δρόμους της νευροαπεικόνισης και την εξέλιξη στη γνώση της λειτουργίας του εγκεφάλου.
Βιβλιογραφία
1.White A, Cummings M, Filshie J. An introduction to Western Medical Acupuncture. London, Churchill Livingstone, Elsevier, 2008.
2. Ma Y. Biomedical Acupuncture for Sports and Trauma Rehabilitation. Dry Needling techniques. St. Louis, Churchill Livingstone, Elsevier, 2011.
3. Scheid V, MacPherson H (eds). Integrating East Asian Medicine into Contemporary Healthcare. Edinburgh, Churchill Livingstone, Elsevier, 2012.
Οι αλλεργίες ειδικά αυτή την εποχή, ταλαιπωρούν τόσο μεγάλους όσο και μικρούς. Άλλωστε η άνοιξη αποτελεί περίοδο έξαρσης πολλών φαινομένων αλλεργίας και μάλιστα σημαντικών, όπως αυτές που σχετίζονται με τα μάτια, προκαλώντας πρόβλημα σε μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού.
Το φαινόμενο της αλλεργίας είναι μια υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού σε κάποιο ερέθισμα. Η αναπνευστική είναι η πιο συνηθισμένη αλλεργία, που συνδέεται με ρινική καταρροή. Ακολουθούν οι οφθαλμολογικές αλλεργικές παθήσεις που εμφανίζονται συνήθως στην επιφάνεια του ματιού (επιπεφυκότας), μιας και τα μάτια έρχονται σε επαφή περισσότερο με το περιβάλλον, είναι συχνές και ταυτόχρονα από τις πιο ενοχλητικές.
Επιπεφυκίτιδα: Η κλασική ανοιξιάτικη αλλεργία, συνήθως εμφανίζεται με φτερνίσματα, καταρροή, μπουκωμένη μύτη που μπορεί να συνοδεύεται από δάκρυα στα μάτια, πρηξίματα και κοκκινίλες. Δύο άλλες μορφές ανοιξιάτικων αλλεργιών – και όχι μόνο – είναι η αλλεργική ρινίτιδα και το αλλεργικό άσθμα.
Αλλεργική ρινίτιδα: Η ρινίτιδα μπορεί να εμφανιστεί εποχιακά την άνοιξη, μπορεί να εμφανίζεται όμως και όλη τη διάρκεια του χρόνου. Συνήθως συνοδεύεται από συμπτώματα όπως φτάρνισμα, μπούκωμα, καταρροή, φαγούρα στη μύτη κ.α.
Αλλεργικό άσθμα: Τα συμπτώματά του συνήθως είναι ξηρός βήχας, δύσπνοια, πόνος στο στήθος, ακόμη και όταν δεν υπάρχει κρυολόγημα.
Ο βελονισμός μπορεί να βοηθήσει τόσο στην ανακούφιση των συμπτωμάτων καθώς και στην καταστολή της αλλεργίας. Τα τελευταία 70 χρόνια μέσα από ιατρικές έρευνες υπάρχουν ενδείξεις ότι ο βελονισμός καταστέλλει την ανοσολογική αντίδραση που δημιουργείται με την αλλεργία. Με την εισαγωγή των ειδικών βελονών στο σώμα μας εκκρίνονται νευροδιαβιβαστικές ουσίες που σταματούν αυτή την παράδοξη αντίδραση του οργανισμού.
Κατά την εμφάνιση αλλεργιών στην παιδική ηλικία η θεραπεία είναι πολύ απλή. Τοποθετούνται 2-6 το πολύ λεπτές βελόνες στα χέρια ή στα πόδια του παιδιού για 15 λεπτά περίπου. Έτσι μπορούμε να μειώσουμε ή να σταματήσουμε εντελώς την φαρμακευτική αγωγή. Μερικές φορές τα παιδιά μπορεί να φοβούνται την θεραπεία. Οι ειδικές βελόνες όμως που χρησιμοποιούνται στον βελονισμό κάνουν τη διαδικασία απόλυτα ανώδυνη. Σε περιπτώσεις που έχει εμφανιστεί έντονης μορφής φόβος μπορεί να εφαρμοστεί λέιζερ στα σημεία του βελονισμού, χωρίς καθόλου εισαγωγή βελόνων στο σώμα. Επίσης μπορούν να εφαρμοστούν ημιμόνιμα προθέματα που τοποθετούνται στο αυτί, ο γνωστός ωτοβελονισμός που επίσης είναι απόλυτα ανώδυνος, αβλαβής και ασφαλής.
Όσον αφορά την καταστολή της ίδιας της αλλεργίας, πραγματοποιούνται ορισμένες θεραπείες βελονισμού, 5 περίπου, μετά το τέλος της αντιμετώπισης του αλλεργικού συμπτώματος, έτσι ώστε να μην επανεμφανιστεί η αλλεργία το επόμενο έτος. Η ίδια μέθοδος εφαρμόζεται και για άλλες μορφές αλλεργίας όπως η τροφική αλλεργία, φαρμακευτική, οι δερματικές αλλεργίες κλπ. Ένα ακόμη από τα πολλά πλεονεκτήματα του βελονισμού στην υγεία μας, είναι η εφαρμογή του στην αντιμετώπιση του άσθματος.